Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) 1 Ocak 2026'da kesin döneme geçti. Ancak ilk mali yük 2027'de ortaya çıkacak. 2027, AB'de sertifika ödemelerinin başladığı ve Türkiye'de karbon fiyatının ilk kez devreye girdiği yıl olacak. Bu yazı, 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata ve süren yasama süreçlerine göre 2027'de beklenen gelişmeleri özetliyor.
Kesinleşmiş Takvim
- 1 Şubat 2027: Sertifika satışı başlıyor. Yetkilendirilmiş SKDM beyancıları sertifikaları bu tarihten itibaren AB'nin ortak merkezi platformundan satın alacak [1]. 2026 ithalatına ait sertifikalar 2027'de alınacak. Fiyatları ise ithalatın yapıldığı çeyreğin AB ETS ihale ortalamasına göre belirlenecek [1]. Komisyon bu fiyatı 2026'nın ilk çeyreği için ton CO₂e başına 75,36 avro, ikinci çeyreği için 75,28 avro olarak açıkladı [2]. 2027 ithalatı için fiyat haftalık olarak hesaplanacak [1].
- Çeyreklik Bulundurma Yükümlülüğü: 2027'den itibaren beyancılar her çeyrek sonunda, yıl başından beri ithal ettikleri malların gömülü emisyonlarının en az yüzde 50'sini karşılayan sertifikayı hesaplarında tutmak zorunda. Bu hesapta AB üreticilerine verilen ücretsiz tahsisata ilişkin düzeltme dikkate alınıyor [1]. Bu kural, ithalatçının nakit akışını yıl içine yayıyor.
- 30 Eylül 2027: İlk yıllık beyan. 2026 yılına ait ilk SKDM beyanı ve sertifika teslimi için son gün 30 Eylül 2027. Fazla sertifikaların geri alımı için talep 31 Ekim'e kadar yapılabilecek. 2026 emisyonları için alınıp kullanılmayan sertifikalar 1 Kasım 2027'de bedelsiz iptal edilecek [1].
- Ücretsiz Tahsisat Azalıyor: SKDM sektörlerinde AB üreticilerinin aldığı ücretsiz tahsisat oranı 2026'da yüzde 97,5 iken 2027'de yüzde 95'e iniyor [3]. Ücretsiz tahsisat düzeltmesi küçüldükçe ithalatçının teslim edeceği sertifika sayısı artıyor.
- Üçüncü Ülke Karbon Fiyatı: Komisyon, 2027'den itibaren karbon fiyatlandırması olan ülkeler için yıllık varsayılan karbon fiyatlarını SKDM kayıt sisteminde yayımlayabilecek. Bu hesapta o ülkedeki iadeler ve telafiler düşülecek [1].
Süren Yasama Süreçleri
- Kapsamın Mamul Ürünlere Genişlemesi: Komisyon 17 Aralık 2025'te SKDM kapsamını çelik ve alüminyum içeriği yüksek yaklaşık 180 mamul ürüne genişletmeyi önerdi. Öneriye göre genişleme 1 Ocak 2028'de uygulanacak [4]. Konsey 12 Haziran 2026'da listeyi yaklaşık 200 ürüne çıkaran tutumunu kabul etti [5]. Avrupa Parlamentosu ise 15 Eylül 2026'da müzakere tutumunu belirledi ve dosya kurumlar arası müzakerelere geçti [6]. Parlamentonun Çevre Komitesi raporu 457 ürün ve daha sıkı kaçınma önleme kuralları öngörüyordu [7]. Konsey, yıl sonundan önce uzlaşma hedeflediğini açıkladı [5]. Nihai metnin kabulü ve uygulama hazırlıkları büyük olasılıkla 2027 gündeminin merkezinde olacak. Bağlantı elemanı, tel, yay ve metal ev eşyası gibi mamuller ihraç eden firmalar için 2027 bir hazırlık yılıdır.
- ETS Reformu: Komisyon 17 Temmuz 2026'da AB ETS revizyonunu önerdi. Öneri, SKDM sektörlerinde ücretsiz tahsisatın azaltılmasını yavaşlatıyor ve tamamen kalkmasını 2038'e uzatıyor [8]. Değişiklik 2028'den itibaren işleyecek şekilde tasarlandı ve 2027 oranlarını etkilemiyor. Kurumlar arası müzakerelerin Ocak 2027'de başlaması planlanıyor [9].
Türkiye Tarafı: TR ETS'de Fiyat Dönemi
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı [10]. Karbon Piyasası Kurulunun KPK/2026/1 sayılı kararına göre pilot dönem 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsıyor. Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerindeki B ve C kategorisi tesisler pilot kapsamında. 2026 yalnızca raporlama yılı. Fiyat mekanizması 2027 sistem yılı itibarıyla başlıyor. Pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı kıyas yöntemine göre yüzde 100 [11].
Bu gelişme SKDM ile doğrudan bağlantılı. SKDM Tüzüğünün 9. maddesi, üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon fiyatının sertifika yükümlülüğünden düşülmesine izin veriyor. Ancak iadeler ve telafiler hesaba katılıyor [1]. Bu nedenle ücretsiz tahsisatın yüksek olduğu pilot dönemde indirimin sınırlı kalması beklenebilir. Kesin etki, açıklanacak kıyas değerlerine ve fiyat yöntemine bağlı olacak.
2027 İçin Yapılması Gerekenler
- AB'deki alıcılarla sertifika bütçesini ve 30 Eylül takvimini birlikte planlayın.
- Gerçek emisyon verilerinizi akredite doğrulayıcıya doğrulatın. Aksi halde ek pay içeren varsayılan değerler uygulanır [1].
- Ürün listenizi mamul genişlemesi açısından şimdiden gözden geçirin.
- TR ETS kapsamındaysanız 2026 emisyon ve faaliyet seviyesi raporlarını 30 Nisan 2027'ye kadar sunmanız gerekiyor [10].
SKDM'de 2027, hazırlık yılından ödeme yılına geçiş anlamına geliyor. Verisini erken toplayan firmalar maliyetlerini daha iyi yönetecek.
Kaynakça
[1] Avrupa Parlamentosu ve Konsey. Regulation (EU) 2025/2083 of 8 October 2025 amending Regulation (EU) 2023/956 as regards simplifying and strengthening the carbon border adjustment mechanism. OJ L, 17.10.2025. Madde 1(5), 1(8), 1(16)-(20), 1(27) ve Ek I.
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/2083/oj
[2] Avrupa Komisyonu, Vergilendirme ve Gümrük Birliği Genel Müdürlüğü. Price of CBAM certificates. Erişim: 1 Ekim 2026.
https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism/price-cbam-certificates_en
[3] Avrupa Parlamentosu ve Konsey. Directive (EU) 2023/959 of 10 May 2023 amending Directive 2003/87/EC. Directive 2003/87/EC Madde 10a(1a) uyarınca SKDM faktörü.
https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2023/959/oj
[4] Avrupa Komisyonu. Proposal for a Regulation amending Regulation (EU) 2023/956 as regards the extension of its scope to downstream goods and anti-circumvention measures. COM(2025) 989 final, 17.12.2025.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52025PC0989
[5] AB Konseyi. Council moves to strengthen the EU's carbon border adjustment mechanism. Basın bülteni, 12 Haziran 2026.
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/06/12/council-moves-to-strengthen-the-eu-s-carbon-border-adjustment-mechanism/
[6] Avrupa Parlamentosu, Yasama Gözlemevi. Procedure file 2025/0419(COD). Kabul edilen metin T10-0276/2026, 15 Eylül 2026. Erişim: 1 Ekim 2026.
https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/procedure-file?reference=2025/0419(COD
[7] Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi (EPRS). Extension of CBAM scope to downstream goods and anti-circumvention measures. At a Glance, 7 Eylül 2026.
https://eprs.europarl.europa.eu/contents/publications/EPRS/2026/09/EPRS_ATA(2026)791461.html
[8] Avrupa Komisyonu. EU ETS review. Basın bülteni IP/26/1596, 17 Temmuz 2026.
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip_26_1596/IP_26_1596_EN.pdf
[9] Green, M. D. ve Bee, J. (Latham & Watkins). European Commission Publishes EU ETS Review, Proposing Significant Reforms. 30 Temmuz 2026.
https://www.globalelr.com/2026/07/european-commission-publishes-eu-ets-review-proposing-significant-reforms/
[10] Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği. Resmî Gazete, 27.08.2026, Sayı 33353. Madde 29.
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260827.htm
[11] İklim Değişikliği Başkanlığı. TR ETS Pilot Uygulama Dönemine Yönelik Karbon Piyasası Kurulu Toplantı Kararlarına (KPK/2026/1) İlişkin Duyuru. 3 Eylül 2026.
https://iklim.gov.tr/tr-ets-pilot-uygulama-donemine-yonelik-karbon-piyasasi-kurulu-toplanti-kararlarina-kpk-2026-1-iliskin-duyuru-duyuru-45
