İçeriğe geç

Sanayide Sürdürülebilirlik, İklim Değişikliği ve Karbon Ayak İzi Eğitimi

Genel
Paylaş

Eğitim Hakkında

Bu eğitim, üniversite ve meslek yüksekokulu öğrencileri ile sanayi kuruluşlarında çalışan teknik ve idari personel için hazırlanmış, uçtan uca bir sürdürülebilirlik ve karbon ayak izi programıdır. Program, iklim değişikliğiyle küresel mücadelenin uluslararası çerçevesinden (Birleşmiş Milletler süreci, Paris Anlaşması, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları) başlar. Sürdürülebilirlik ve ESG yaklaşımını, Avrupa Yeşil Mutabakatı ile Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) ve Dijital Ürün Pasaportu gündemini, su ayak izi ve ISO 14046’yı, sanayide su verimliliğini, yaşam döngüsü analizi (LCA), ürün karbon ayak izi ve EPD konularını kapsar. Programın ikinci yarısı, ISO 14064-1 çerçevesinde kurumsal sera gazı envanterini kavramdan uygulamaya taşır: faaliyet verisi ve emisyon faktörleri, Kategori 1–6 kaynaklarının sınıflandırılması ve hesaplanması, raporlama, kalite güvencesi ve doğrulamaya hazırlık. Anlatım sade fakat teknik olarak doğrudur. Konular kurgusal “Örnek Sanayi A.Ş.” üzerinden somut örneklerle işlenir. Program, uluslararası hedeflerin sanayi kuruluşlarının yatırım, veri ve risk kararlarına nasıl yansıdığını gösterir.

Daha Fazla Göster

Eğitim İçeriği

Sürdürülebilirlik ve Karbon Yönetimi Eğitim Programına Giriş
Bu derste, eğitim programının amacı, kapsamı, hedef kitlesi ve katılımcılara sağlayacağı kazanımlar tanıtılmaktadır. Ayrıca yeşil dönüşüm, kurumsal karbon ayak izi, ISO 14064-1 ve emisyon hesaplamalarını kapsayan 18 modüllük eğitim yol haritası hakkında genel bilgi sunulmaktadır.

  • Giriş Dersi
    04:03

İklim ve Hava Durumu, Küresel Isınma ve Sera Etkisi
Bu ünitede hava durumu ile iklim arasındaki farktan başlayarak Dünya’nın iklim sistemi, enerji dengesi ve doğal sera etkisi ele alınır. İnsan faaliyetleriyle artan sera gazlarının küresel ısınma ve iklim değişikliği üzerindeki etkileri açıklanır. İklim değişikliğinin temel göstergeleri ve aşırı hava olaylarıyla ilişkisi değerlendirilir. Son olarak sanayi faaliyetlerinin iklim üzerindeki etkileri ile iklim değişikliğinin üretim, maliyet, tedarik zinciri ve işletme sürekliliği üzerindeki sonuçları incelenir.

İklim Değişikliği ile Küresel Mücadele ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
İklim değişikliğinin neden tek bir ülkenin çözebileceği bir sorun olmadığını ve uluslararası mücadele sisteminin nasıl kurulduğunu ele alır. Birleşmiş Milletler iklim süreci, COP toplantıları, Paris Anlaşması, ulusal katkı beyanları (NDC), azaltım–uyum–finansman kavramları ve net sıfır hedefleri açıklanır. Ardından bütün bu çerçevenin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve sanayi kararlarıyla ilişkisi kurulur.

Sürdürülebilirlik ve ESG Yaklaşımı
Sürdürülebilirliği yalnızca çevre ve karbonla sınırlamadan; çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) boyutlarıyla bir bütün olarak ele alır. ESG’nin bir ahlak puanı veya tek bir skor olmadığını ve paydaşlar, tedarik zinciri, itibar, şeffaflık, ölçme ve önemlilik üzerinden nasıl işlediğini anlatır. GRI ile TSRS gibi raporlama çerçeveleri ve bir sanayi firması için uygulama yol haritası anlatılır.

Avrupa Yeşil Mutabakatı, SKDM/CBAM, Sanayide Yeşil Dönüşüm ve Dijital Ürün Pasaportu
Avrupa Yeşil Mutabakatı’nı iklim, enerji, sanayi, ticaret ve ürün tasarımını bağlayan bir dönüşüm çerçevesi olarak ele alır. AB Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS), karbon fiyatı ve karbon kaçağı; Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM/CBAM) kapsamı, mali dönemi, sertifika ve mahsup mantığı; Türk ihracatçı için uyum yol haritası; Eko Tasarım Tüzüğü (ESPR) ve Dijital Ürün Pasaportu anlatılır.

Su Ayak İzi Nedir? Mavi, Yeşil ve Gri Su Ayak İzi
Bir ürünün suyla ilişkisinin fabrika sayacından çok önce başladığını gösterir. Su çekimi ile su tüketimi arasındaki fark, doğrudan ve dolaylı su kullanımı ile birlikte mavi, yeşil ve gri su ayak izi kavramları, sanal su, su stresi ve havza boyutu ele alınır. Konular pamuklu ürün örneği üzerinden somutlaştırılır.

ISO 14046 Su Ayak İzi Standardı ve Sanayide Su Ayak İzi Değerlendirmesi
Su ayak izini bir hacim muhasebesinden, yaşam döngüsü temelli bir çevresel etki değerlendirmesine taşıyan ISO 14046 standardını ele alır. Değerlendirmenin dört aşamalı mimarisi, amaç ve kapsam, sistem sınırı, su envanteri, envanterden potansiyel etkiye geçiş (AWARE, karakterizasyon), yorumlama ve raporlama işlenir.

Sanayide Su Verimliliği ve İyileştirme Uygulamaları
Sanayi kuruluşlarında su verimliliğini bir operasyon, maliyet ve risk konusu olarak ele alır. Azalt–ikame et–yeniden kullan karar hiyerarşisi; su kullanım noktalarının haritalanması; ölçüm ve alt sayaçlar; kayıp-kaçak; kapalı devre ve geri kazanım; alternatif su kaynakları; spesifik su tüketimi ve göstergeler (KPI) işlenir.

Yaşam Döngüsü Analizi, Ürün Karbon Ayak İzi ve EPD
Ürün çevresel performansını yaşam döngüsü yaklaşımıyla değerlendirmeyi öğretir. ISO 14040/14044 kapsamındaki dört LCA aşaması, işlevsel birim ve sistem sınırı, LCI ile LCIA farkı, hotspot ve yük kaydırma; ISO 14067 ürün karbon ayak izi; ISO 14025 kapsamındaki EPD ve PCR mantığı ile EN 15804 modül örneği işlenir.

Karbon Ayak İzi ve ISO 14064-1 Standardına Giriş
Kurumsal karbon ayak izinin mantığını ve ISO 14064-1 çerçevesindeki sera gazı envanter mimarisini tanıtır. CO₂e kavramı, ISO 14064 ailesi ve temel ilkeler, kuruluş ve raporlama sınırları, GHG Protocol ile ilişki, baz yıl ve önemlilik/hariç tutma konuları kurgusal Örnek Sanayi A.Ş. üzerinden ele alınır.

Faaliyet Verisi, Emisyon Faktörleri ve Hesaplama Metodolojisi
Faaliyet verisinden güvenilir ve izlenebilir bir tCO₂e sonucuna geçişin mantığını öğretir. Faaliyet verisi, emisyon faktörü seçimi, birim eşleştirme, yoğunluk ve net kalorifik değer, sera gazlarının küresel ısınma potansiyeli (KIP) ile CO₂e’ye dönüşümü ve veri kalitesi konuları, kısa bir Türkiye elektrik mini uygulamasıyla ele alınır.

ISO 14064-1 Kategori 1: Doğrudan Emisyonlar ve Uygulama Örnekleri
Kuruluş sınırı içinde oluşan doğrudan sera gazı emisyonlarını (Kategori 1) ele alır. Dört ana kaynak ailesi (sabit yanma, hareketli yanma, proses emisyonları, kaçak emisyonlar), faaliyet verisi ve kanıt zinciri, sınıflandırma tuzakları ve kalite kontrolü kurgusal Örnek Sanayi A.Ş. üzerinden işlenir.

ISO 14064-1 Kategori 2 ve Kategori 3: İthal Enerji ve Ulaşım Kaynaklı Dolaylı Emisyonlar
İthal enerjiden (Kategori 2) ve ulaşımdan (Kategori 3) kaynaklanan dolaylı emisyonları ele alır. Satın alınan elektrik ve diğer ithal enerji, konum temelli ve piyasa temelli yaklaşım ile YEK-G, Türkiye elektrik faktörü seçimi, mal taşımasında ton-km ve insan ulaşımında kişi-km yöntemleri işlenir.

ISO 14064-1 Kategori 4, 5 ve 6: Satın Alınan Ürünler, Ürün Kullanımı ve Diğer Dolaylı Emisyonlar
Değer zincirinin geri kalanındaki dolaylı emisyonları ele alır: kuruluşun kullandığı ürün ve hizmetler (Kategori 4), ürün ve hizmetlerin sonraki yaşam aşamaları (Kategori 5) ve diğer dolaylı emisyonlar (Kategori 6). Önemli dolaylı emisyonların seçimi, veri yöntemleri ve senaryo mantığı işlenir.

Uygulama 1: Doğal Gaz ve Elektrik Emisyon Hesabı
İlk uçtan uca hesap uygulamasıdır. Kurgusal Örnek Sanayi A.Ş. verileriyle doğal gaz tüketiminden başlayıp adım adım kütle, enerji, gaz bazlı emisyon ve KIP ile CO₂e sonucuna ulaşılır; ardından satın alınan elektriğin emisyonu hesaplanır ve iki sonuç birlikte yorumlanır. (Video sunucu içermez; tamamen seslendirme ve görsel anlatımdır.)

Uygulama 2: Yakıt, Araç, Soğutucu Gaz ve Yangın Gazı Hesabı
İkinci hesap uygulamasıdır. Şirket dizel filosu, dizel forklift, benzinli ekipman ve LPG üzerinden yakıt/araç emisyonları; R32 ve R134a gibi soğutucu akışkanların kaçak emisyonları ve yangın söndürme gazları hesaplanır. Aynı yakıtın farklı kaynak ve teknolojide neden farklı hesaplandığı vurgulanır.

Uygulama 3: Taşıma, Hammadde, Atık ve Satın Alınan Hizmet Hesabı
Üçüncü hesap uygulamasıdır ve dolaylı (değer zinciri) emisyonlara odaklanır. Taşımada ton-km ve kişi-km; hammadde ve ambalajda tedarikçi verisi, EPD/PCF uygunluğu; su ve dış atıksu; atık miktarı ve bertaraf rotası; satın alınan hizmetler; veri yöntemi seçimi ve varsayım yönetimi ele alınır. (Video sunucu içermez; tamamen seslendirme ve görsel anlatımdır.)

Sera Gazı Envanterinin Raporlanması, Kalite Güvencesi ve Doğrulamaya Hazırlık
Hesap bittiğinde envanterin henüz bitmediğini gösterir. ISO 14064-1 rapor mimarisi, yöntem ve faktör pasaportu, baz yıl ve yeniden hesaplama, belirsizlik ve veri kalitesi, kalite yönetim planı ve kanıt dosyası; ardından doğrulama, geçerli kılma ve sertifika arasındaki farklar ile doğrulamaya hazırlık ele alınır. Program, final değerlendirme ve eğitim sertifikasıyla kapanır. (Sunucu yalnızca final kapanışında yaklaşık 25 saniye görünür.)